باغ شهر مراغه

تاریخ انتشار: ۱۱ آذر ۱۳۹۵

این شهر در کنار رودخانهٔ صوفی‌چای و در دامنهٔ جنوبی کوه سهند گسترده شده‌ است. شهر مراغه با دارا بودن ۱۶۳٬۸۵۹ نفر جمعیت در سال ۱۳۹۰ خورشیدی، دومین شهر بزرگ و پرجمعیت استان پس از تبریز به شمار می‌رود این شهرستان همچنین دومین شهر باستانی آذربایجان بعد از ارومیه می‌باشد. این شهر در ۱۳۵ کیلومتری جنوب مرکز استان واقع شده‌است؛ و از سال ۸۷ طرح ایجاد منطقه ویژه اقتصادی به تصویب دولت رسید.

 

 

 

واژهٔ مراغه، از حدود قرن دوم هجری رایج شده‌است. به گفته مورخان، این شهر با نام‌هایی همچون افراه‌رود (احمد بلاذریافرازه‌روح (معجم‌البلدانافراهروذ (احمد بن یعقوبیافرازه‌رود (یاقوت حموی)، افرازهارود (بارتولدامدادهارود، مراوا یا ماراوا (کسروی) و ماراغا (ویلسون، سیاح انگلیسی) شناخته می‌شده‌است.

 

وجه تسمیه

در مورد وجه تسمیه نام مراغه نظریات زیر مطرح شده‌است:

ماراوا

احمد کسروی در کتاب آذری یا زبان باستان آذربایجان می‌نویسد:
«بی‌گمان درستِ این نام مراوا یا ماراوا بوده و از اینرو معنی آن را جایگاه ماد توان پنداشت.»
ماراغا
ویلسون، سیاح انگلیسی در سفرنامه‌اش لفظ مراغه را برداشتی از نام یک اسقف مشهور نسطوری به نام ماراغا می‌پندارد.
مارکیانا
برخی محققان نام مراغه را با مارکیانا که در کتاب تعلیمات جغرافیایی بطلمیوس به دریاچه ارومیه اطلاق شده، مرتبط می‌دانند.
 
 
 
 
ماراوا
احمد کسروی در کتاب آذری یا زبان باستان آذربایجان می‌نویسد:
«بی‌گمان درستِ این نام مراوا یا ماراوا بوده و از اینرو معنی آن را جایگاه ماد توان پنداشت.»
ماراغا
ویلسون، سیاح انگلیسی در سفرنامه‌اش لفظ مراغه را برداشتی از نام یک اسقف مشهور نسطوری به نام ماراغا می‌پندارد.
مارکیانا
برخی محققان نام مراغه را با مارکیانا که در کتاب تعلیمات جغرافیایی بطلمیوس به دریاچه ارومیه اطلاق شده، مرتبط می‌دانند.
 
 

تاریخ

این شهر از دوران قبل از اسلام‌آباد بوده‌است اما قرن‌های ۱۲ تا ۱۴ میلادی دوران رشد و شکوفایی آن است؛ زمانی که پایتخت سلسله‌های متعدد محلی از جمله احمدیلیان و اتابکان آذربایجان بوده‌است و در نهایت مرکز حکومت ایلخانی قرار داده شد.

 

 

پیش از اسلام

دیاکونوف با استفاده از مندرجات الواح آشوری از وجود یک پادشاهی نیمه‌ مستقل به نام «اوئیش‌دیش» یا «ویش‌دیش» در سدهٔ هشتم قبل از میلاد در حدود ناحیهٔ مراغهٔ کنونی  و در جوار قلمرو دولت ماننا و تحت نفوذ آن خبر داده‌است. اما هیچ نشانه‌ای از قرارگاه و مرکز این دولت محلی باستانی در دست نیست.

در سال ۳۶ پیش از میلاد، مارک آنتونی، سردار روم پایتخت آتروپاتکان، شهری به نام «فراعته» یا «فراسپا» را که دارای استحکامات تدافعی خوبی بوده‌است محاصره کرده بوده‌است که در نهایت مغلوب مقاومت آتروپات‌ها و پارتیان شد و عقب‌نشینی کرد. شهر نام‌برده به احتمال زیاد مراغه کنونی بوده‌است.

 

 

عهد مغول

مغولان در ماه صفر سال ۶۱۸ هجری قمری عزم تسخیر مراغه کردند. پس از یک هفته درگیری، مراغه به تصرف آنان در آمد، پس از خونریزی بسیار غارت و سوزاندن بقایا خارج شدند.

در سال ۶۲۲ هجری قمری جلال‌الدین خوارزمشاه بدون مقاومت مهمی مراغه را تصرف کرد. در این زمان قسمتی از ویرانی‌های حمله مغول ترمیم شد.

پس از رفتن سلطان جلال‌الدین از آذربایجان، در اواخر سال ۶۲۸ هجری قمری قشون مغول دوباره مراغه را تصرف کردند.

 

 
گنبد محافظی که روی بقایای رصدخانه مراغه بر فراز تپه رصد در سمت شمال غربی مراغه ساخته شده‌است.
عکس، گرفته‌شده در جریان گذرش سیارهٔ ناهید در سال ۲۰۰۴م.
 
 
هلاکوخان
پس از مرگ چنگیزخان، متصرفات مغول بین فرزندانش تقسیم شد. در اواخر نیمه اول قرن هفتم یکی از نوادگان چنگیز به نام هلاکو فرماندهی اردوی غرب را به دست گرفت و بار دیگر به ایران حمله کرد. وی پس از تصرف نقاط شرقی ایران و قلع و قمع اسماعیلیان عازم بغداد شد. هلاکو بغداد را غارت کرد و با قتل مستعصم به خلافت عباسیان خاتمه بخشید.
 
 
سپس در تاریخ صفر ۶۵۶ هجری قمری به ایران بازگشت و در آذربایجان مستقر شد و مراغه را به سبب آب و هوای خنک و مراتع خرم، پایتخت خود قرار داد. اوج شهرت و آبادانی مراغه در این زمان است. به فرمان هلاکو دانشگاهی بزرگ، رصدخانه و سایر مراکز تحقیقات و علمی به دست خواجه نصیرالدین طوسی با همکاری چندین دانشمند و ستاره‌شناس دیگر تأسیس شد و دانش‌پژوهانی از اطراف و اکناف عالم جهت مطالعه به این شهر رو آوردند.
 
هلاکو در سال ۶۶۳ هجری قمری در اثر عارضه‌ای در گذشت و طبق آئین مغول به خاک سپرده شد.
خواجه نصیرالدین طوسی در آن واقعه می‌گوید:
چون هلاکو ز مراغه به زمستان‌گه شد   کرد تقدیر ازل نوبت او را آخر
سال بر ششصد و شصت و سه، شب یکشنبه   که شب نوزدهم بُد ز ربیع‌الثانی
با توجه به این که هلاکو بودایی و زن و مادرش مسیحی بودند، در این دوران مراغه و حوالی آن مرکز مسیحیت به شمار می‌رفته‌است. رومیان، ارامنه، نسطوریان، به ویژه دانشمندان و هنرمندان این فرق در مراغه گرد آمدند و کلیساهای متعددی ساخته شد.
حصار شهر
شهر با دیواری بلند محصور بوده‌است که منسوب به دوران حکومت هلاکو است.

در قرن هشتم هجری که ایلخانان ضعیف شدند، حکومت به دست فئودال‌های مغول، چوپانیان و جلایریان افتاد.

 

حصار شهر
شهر با دیواری بلند محصور بوده‌است که منسوب به دوران حکومت هلاکو است.

در قرن هشتم هجری که ایلخانان ضعیف شدند، حکومت به دست فئودال‌های مغول، چوپانیان و جلایریان افتاد.

دوره قاجار

در اوایل این دوره، مراغه جزء ده شهر بزرگ و پرجمعیت ایران بوده‌است که شهرهای بناب، عجبشیر، ملکان، هشترود، میاندوآب (مرحمت آباد)، مهاباد (ساوج بلاغ)، آذرشهر (دهخوارگان)، شاهین‌دژ و قره آغاج از توابع آن بوده‌اند. در این دوره اولین کارخانه اسلحه‌سازی ایران در مراغه دایر شده‌است.

 

________________________________

 

گنبد غفاریه

گنبد زیبای غفاریه که با آغاز سفر های تابستانی مورد بازدید بیش تر مسافران تابستانی در مراغه قرار گرفته ، بنای چهار گوش آجری است که هر چهار زاویه آن با ستونهایی دارای نقش لوزی ساخته شده اند، این گنبد در دوره ایلخانان و در فاصله بین سال های 725 تا 728هجری ساخته شده است .

 

 

 

گنبد غفاریه توسط حاکم وقت مراغه به نام امیر شمس الدین قرا سنقر الچر کسی منصوری ساخته شده و هدف از ساخت آن جلب رضایت ایلخان سلطان ابو سعید بهادر خان بوده ، لیکن ابو سعید به خاطر خوشنودی ممالک مصر دستور قتل امیر شمس الدین را در خفا صادر کرده و پس از آن وی را در سردابه این گنبد دفن می کنند .

 

معبد مهر ورجوی

معبد مهر ورجوی یکی از چهار معبد مهری شناخته شده در کشور و یکی از قدیمی ترین آثار معماری استان است. این اثر بوسیله عوامل انسانی در دل صخره های سنگی کنده شده  و دارای فضاهای تودرتو در زمین بوده وبطور کامل کاوش نشده است و بخشهایی از آن در زیر خانه های ساکنین محل در فاصله نسبتا زیادی از آن قرار گرفته و تعدادی از آنها در سالهای اخیر آزاد شده است.

 

 

 

 

رصد خانه مراغه

رصد خانه مراغه نخستین وزیباترین بنای ایلخانی است که یک سال پس از انتخاب مراغه به عنوان پایتخت هلا کوخان در سال 657هجری قمری بوسیله خواجه نصیر الدین طوسی ساخته شد که بنابر تحقیقات، احداث این رصد خانه حدود دوازده سال طول کشیده است.

 

 

 این محل تا سالها الگوی ساخت رصد خانه های بزرگی بوده است .الغ بیک پور براساس طرح این رصدخانه، رصدخانه ای را در سمرقند بنیان نهاد و هم چنین فومن جی منجم چینی نیز با ابهام از این مجموعه رصد خانه ای را در چین ایجاد کرد.

 

برج مدور

برج مدور گنبدی استوانه ای است که برروی اره سنگی در دوطبقه بنا گردیده و تاریخ آن مطابق کتیبه موجود در بنا 563هجری قمری است.

 

از ویژگی های خاص این بنا علاوه بر آجر چینی زیبای ضلع بیرونی، سردر ورودی آن است که با تزیینات تخمیری پرکاری زینت یافته  و با تلفیق کاشی و آجر نمای قابل توجهی پدید آمده  و قسمت داخلی برج دوازده ضلعی بوده که  تزئینات گچی آن به  مرور از بین رفته است.

 

 

گنبد کبود

گنبد کبود که به مقبره مادر هولاکو نیز معروف می باشد در حدود 10 متری برج مدور واقع است. در این برج، کتیبه ای که تاریخ بنای آن را معلوم نماید وجود ندارد ولی کارشناسان آن را مربوط به دوره سلجوقی دانسته و تاریخ بنای آن را به سال پانصد و نود و سه نسبت می دهند

 

عده ای نیز به علت انتساب برج به مادر هلاکو آن را متعلق به دوره مغول می دانند ولی به عقیده "آندره گدار" تاریخ بنای برج باید مربوط به قبل از هلاکو باشد.

 

 

گنبد سرخ 

گنبد سرخ یکی از قدیمی ترین بناهای موجود در مراغه است که در قسمت جنوب غربی شهر قرار دارد. نام بانی بنا و تاریخ احداث آنرا می توان از کتیبه جبهه شمالی و نام سازنده آن را از کتیبه غربی ملاحظه نمود.  آنچه از این کتیبه ها برداشت می گردد این است که بنای گنبد سرخ در سال542 هجری قمری به دستور عبدالعزیز بن محمود بن سعد یدیم و به وسیله بنی بکر محمد بن بندان بن محسن معمار ساخته شده است.

 

موزه مراغه 

موزه مراغه در کنار مقبره اوحدی قرار دارد؛ که عنوان موزه تخصصی ایلخانی را به خود اختصاص داده است. شهر مراغه در دوره ایلخانیان مغول، مقر حکومتی و پایتخت آنان بوده است. اشیاء موجود در این موزه شامل ظروف سفالی، سکه، کتاب، ظروف مفرغی و... مربوط به دوران اسلامی است.

 

 

 

 

 

مقبره اوحدی

رکن‌الدین اوحدی مراغه ای در دوم فروردین ماه 654 - 15 رمضان 673 - ولادت یافت به احتمال زیاد ب خاطر ارادت و احترامی که برای اوحدی کرمانی ، صوفی مشهور قائل بود ، تخلص خود را از صافی به اوحدی تغییر داد

تحصیل و سیر و سلوک در وادی عرفان را از دوره اقامتش در مراغه آغاز کرد و در طی سفرهایی که داشت با بزرگان و عارفان مختلف آشنا شد و از محضر هر یک توشعه ای برداشت ، مدتی نیز در اصفهان اقامت کرد . وقتی دوباره به آذربایجان بازگشت سرودن اشعار را اغاز کرد و به تعلیم و ارشاد مشغول شد . به قول ریپکا ، اوحدی آموزش های صوفیانه را به گونه ای هنرمندانه بیان کرده است . اوحدی نیمه دوم اسفند ماه 716 - نیمه شعبان 738 هجری - در مراغه دیده از جهان فرو بست .

 

 

 

 

 

 

 

مطالب و نوشته‌های اخیر | آرشیو

طرز تهیه تست املت با هات‌داگ سولیکو

تُست املت با هات داگ! اسم جذابی است اما شاید از شنیدن آن تعجب و با خود فکر کنید املت را چگونه می‌شود به شکل تُست درست کرد؟ پیشنهاد ما این است که سعی کنید همیشه درپی کشف چیزهای جدیدی که امتحان نکرده‌اید باشید، مخصوصا در مورد غذا. کافیست کمی خلاقیت و جسارت داشته باشید تا از ایجاد تنوع لذت ببرید. در ادامه این مطلب می‌خواهیم به شما طرز تهیه تست املت با هات‌داگ را آموزش دهیم، یک تست رنگارنگ که بهترین گزینه برای صبحانهء یک روز تعطیل است.